راهکار درمان فوری گرمازدگی چیست؟ پاسخ به یک باور غلط
با فرا رسیدن فصل گرما، یکی از رایجترین پرسشهایی که کاربران در موتورهای جستجو مطرح میکنند این است که «برای گرمازدگی چی خوبه؟» یا «راهکار درمان فوری گرمازدگی چیست؟». متاسفانه یکی از اقدامات سنتی و نادرست در مواجهه با فرد گرمازده، خوراندن شربتهای شیرین یا آب قند به اوست؛ اقدامی که از نظر علمی نه تنها مفید نیست، بلکه میتواند خطرات جدی به همراه داشته باشد.
دکتر سید مهدی میرغضنفری، پزشک متخصص فیزیولوژی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ارتش، در گفتوگو با خبرگزاری خبرآنلاین به تبیین این باور غلط پرداخته و راهکارهای اصولی و علمی جهت رفع گرمازدگی را تشریح کرده است.
چرا مصرف آب قند در هنگام گرمازدگی خطرناک و مضر است؟
بسیاری از افراد بر این باورند که فرد گرمازده دچار افت قند یا فشار خون شده است. اما دکتر میرغضنفری در مصاحبه با خبرآنلاین در این خصوص تاکید میکند:
«یکی از بزرگترین اشتباهات در مواجهه با گرمازدگی، خوراندن انواع شربت خنک یا آب قند به فرد گرمازده است. برخلاف تصور عموم افراد، در اغلب گرمازدگیها فشار و قند خون افت نمیکند، بلکه تنها دمای عمومی بدن به علت قرارگیری در محیط محرک (مانند نور مستقیم خورشید) افزایش یافته است.»
پیامدهای منفی مصرف آب قند در زمان گرمازدگی:
- تشدید کمآبی بدن (دهیدراتاسیون): در شرایط گرمازدگی، بدن دچار کمآبی و اختلال در تعادل الکترولیتها میشود. مصرف آب قند با افزایش ناگهانی قند خون، نیاز بدن به آب را جهت هضم و جذب قند افزایش داده و در نتیجه علائم گرمازدگی را تشدید میکند.
- افزایش فشار خون: این نوشیدنیهای شیرین در شرایط بحرانی گرمازدگی، با افزایش قند و فشار خون، موجب وخامت وضعیت بالینی فرد میشوند.
برای گرمازدگی چی بخوریم؟ معرفی بهترین نوشیدنیها و مایعات
برای پاسخ به این پرسش که جهت رفع گرمازدگی مصرف چه موادی توصیه میشود، باید به سراغ مایعاتی رفت که بدون داشتن قند افزوده، به بازسازی تعادل الکترولیتها و جبران کمآبی بدن کمک کنند.
۱. نوشیدنیهای حاوی الکترولیت از دیدگاه طب مدرن
به جای استفاده از آب قند، مصرف نوشیدنیهای خنک و طبیعی زیر توصیه میشود:
- آبلیمو تازه: رقیقشده همراه با آب خنک و بدون افزودن شکر (یا با مقدار بسیار ناچیز).
- آب نارگیل: ترکیبی عالی و سرشار از پتاسیم جهت هیدراته کردن بدن.
- میوههای آبرسان: مصرف میوههایی نظیر هندوانه و خیار که حاوی مقادیر بالایی از آب و مواد معدنی هستند، به خنک شدن درونی بدن کمک شایانی میکند.
۲. نسخههای مهار گرمازدگی در طب سنتی
دکتر میرغضنفری در ادامه گفتگو با خبرآنلاین، نوشیدنیهای ملس و ترشمزه با طبع سرد را از بهترین راهکارهای پیشگیری و رفع این عارضه دانستند:
- شربت سکنجبین: به صورت رقیقشده و ملس.
- آب انار طبیعی
- آب زرشک خنک
علائم گرمازدگی چیست و چه کسانی بیشتر در معرض خطر قرار دارند؟
شناخت دقیق نشانهها، نخستین گام در آغاز فرآیند درمان است. بروز گرمازدگی به علت نوع مزاج در همه افراد یکسان نیست و از دیدگاه طب سنتی، افراد گرممزاج بیش از سایر گروهها در معرض ابتلا به این عارضه قرار دارند.
مهمترین نشانههای بروز گرمازدگی عبارتند از:
- سرگیجه، سردرد و حالت تهوع
- خشکی چشم و خشکی پوست (کاهش یا توقف تعریق)
اقدامات اولیه در مواجهه با فرد گرمازده:
- انتقال به محیط خنک: در گام نخست، فرد گرمازده را به محلی خنک، سایه و دارای تهویه مناسب منتقل کنید.
- افشانه کردن آب: آب خنک را به آرامی به سر، صورت و گردن وی افشانه (اسپری) نمایید تا دمای سطحی بدن کاهش یابد.
دلایل پنهان گرمازدگی؛ نقش تغذیه و سبک زندگی
برخلاف تصور عامه، علائم گرمازدگی صرفاً به دلیل حضور طولانیمدت زیر نور آفتاب رخ نمیدهد. دکتر میرغضنفری معتقد است سبک تغذیه در فصول گرم سال نقش تعیینکنندهای دارد. مصرف غذاهای زیر از علل اصلی ایجاد گرمازدگی داخلی به شمار میروند:
- غذاهای سرخکردنی و انواع فستفودها
- سالادهای همراه با سسهای چرب و سنگین
- زیادهروی در مصرف بستنی و مواد شیرین
- مصرف غذاهای پرکالری و سنگین
تأثیر کمآبی بر افزایش قند خون و ایجاد چرخه معیوب
مطالعات علمی نشان میدهند که در صورت کمآب شدن بدن، سطح قند خون نیز افزایش مییابد. این امر میتواند موجب تکرر ادرار شود و به تبع آن، دهیدراتاسیون بدن تشدید شده و سطح قند خون به میزان بیشتری افزایش مییابد. به عبارت دیگر، فرد در یک چرخه معیوب و خطرناک قرار خواهد گرفت.
توصیه پایانی دکتر سید مهدی میرغضنفری: توصیه میشود در هوای گرم به میزان کافی آب بنوشید. حتی در صورت عدم احساس تشنگی، باید در فواصل منظم آب یا نوشیدنیهای جبرانکننده مایعات را مصرف کنید. همچنین از مصرف بیش از حد نوشیدنیهای حاوی کافئین (مانند قهوه، چای غلیظ و نوشیدنیهای انرژیزا) خودداری نمایید؛ زیرا کافئین به دلیل خاصیت مدر بودن، موجب از دست رفتن بیشتر آب بدن میشود.
