تدابيري را براي غذا خوردن در ايام روزه‌داري

تدابيري را براي غذا خوردن در ايام روزه‌داري

تدابير غذا خوردن در ايام روزه‌داري از ديدگاه طب سنتي

روزه‌داري يك نوع بسيار مفيد پرهيز است كه در راستاي حديث ذكر شده در ابتداي مقاله نیز مي‌باشد (معده، خانه همه بيماري‌ها و پرهيز، سر منشأ همه دردها است). در هنگام روزه‌داري فرد تمرين مي‌كند پرهيز داشته باشد. پرهيز اصولاً ‌كاري سخت است؛ همانند گناه نكردن که طبق نظر  بزرگان دینی، انسان براي رسيدن به مقامات بالا بايد گناه نكند كه كار سختي است و تمرین و توجه دائمی می خواهد. پرهيز نيز كاري دشوار است، زيرا فرد به غذاها و نوشيدني‌هاي خاصي علاقه یا عادت دارد، اما پزشك به دلايلي مصرف آن را براي  مدتی کوتاه یا طولانی منع مي‌كند. روزه‌داري غير از فوايد معنوي، تمريني براي يك اصل مهم طبي هم مي‌باشد.

نكات مهم براي روزه‌داري در ايام گرما

امروزه ريشه بسياري از مشكلات مردم، تجمع مواد زائد در بدن مي‌باشد. روزه‌داري باعث از بین رفتن تدريجي رطوبت‌هاي زائد و مصرف مواد اضافه بدن مي‌شود  و منجر به این می شود که مواد زائد  نیز آماده دفع و دفع ‌گردند. در واقع، يكي از فلسفه‌هاي طبي امساك (روزه)،  حذف مواد اضافه بدن است كه عامل چاقي و سنگيني بدن ( که در طب به آن امتلاء و پرشدگي بدن می گویند)  می باشند. امروزه بسياري از افراد، فعاليت بدني مناسبي ندارند و در نتيجه تناسبي بين ورودي، مصرف و خروجي مواد غذايي وجود نخواهد داشت. در واقع خوردن غذا بايد متناسب با فعاليت بدني باشد مثلا اگر فعالیت بدنی ما کم است از خوردني‌هايي استفاده شود كه غذائيت كمي نیز دارند. روزه باعث مي‌شود بدن اين مواد اضافي را مصرف نمايد. بدنبال مصرف خوردنی ها و انجام عملیات هضم روی آن ها، غیر از آزاد شدن انرژی و قوای لازم برای انجام اعمال بدن، مواد زائد هم ایجاد شده که باید به طور مرتب و صحیح از بدن دفع شوند اما در بسیاری از موارد دیده می شود که این عمل به درستی صورت نمی پذیرد. در روزه‌داري، بدن اين فرصت را پيدا مي‌كند كه به دفع مواد زائد (مواد بد و سمي) كه در بدن تجمع يافته‌اند بپردازد، زيرا از آنجا كه در طي روزه‌داري فرد غذا نمي‌خورد، مقدار زيادي از انرژي و توان مديريتي بدن ذخيره شده و صرف كارهاي ديگر بدن مي‌شود.

در روزه‌داري، به دليل كاهش رطوبت‌هاي بدن، بدن به سمت خشكي نسبی هم پیش مي‌رود و اصطلاحاً مزاج به سمت خشكي پيش مي‌رود و بنابراين برخي افراد دچار خشكي پوست، يبوست و. . . مي‌شوند. همچنين به دليل بلند بودن روزها و زیادی گرماي تابستان، حرارت بدن افزايش مي‌يابد كه يكي از دلايل آن هم كاهش رطوبت‌هاي بدن است. به عبارت ديگر در هنگام روزه‌داري، بدن استعداد افزايش حرارت و خشك شدن را پيدا مي‌كند. همين اتفاق براي معده هم  رخ می دهد و در روزه‌داري، رطوبت‌هاي زائد و اضافه آن از بين  رفته، مخاطات کمی خشک شده و حرارت آن نیز افزايش مي‌يابد.

در ايام روزه‌داري چه كنيم؟

آب سرد ننوشيد

از آنجايي كه در روزه‌داري، معده گرم مي‌شود، نبايد هنگام افطار از آب سرد استفاده كرد، زيرا آب سرد وارد معده‌اي گرم و خشك مي‌شود  و منجر به آسيب ديدن معده و نيز كبد (به دليل مجاورت با معده) مي‌گردد (مانند آب سردي كه با ريخته شدن در يك ظرف شيشه‌اي داغ باعث شكستن و آسيب ديدن آن ظرف مي‌شود). توصیه مي‌شود از آب نيم‌گرم يا آب جوشيده و كمي خنك شده استفاده گردد و به صورت آرام آرام نيز نوشيده شود، زيرا معده در طي شبانه‌روز خالي بوده و مقداري كاهش حجم پيدا كرده و نبايد به يكباره حجم زيادي از نوشيدني و غذا را هنگام افطار وارد معده نماييم.

روزه را با يك غذاي سبك باز كنيد

در ايام غير روزه‌داري معمولا افراد از سه وعده غذايي استفاده مي‌كنند. توصيه مي‌شود در زمان افطار، روزه با يك غذاي سبك باز شود، يعني مقدار مختصري نوشيدني با مشخصات فوق يا غذاي سبك وارد معده شود تا معده مشغول هضم آن گردد و بعد با فاصله زماني كمي از آن، شام مختصري ميل شود، بنابراين بايد توجه داشت كه وعده سنگين و اساسي  غذا، در بدو افطار مصرف نشود.

شربت سكنجبين؛ يك نوشيدني مناسب

توصيه مي‌شود روزه را با شربت سكنجبين باز كنيد (مخصوصاً براي افرادي كه معده‌هاي گرم و مزاج‌هاي گرم دارند). سكنجبين از تركيب توام با حرارت دادن سركه، شكر و آب به دست مي‌آيد. مي‌‌توان به جاي شكر، از عسل استفاده نمود (سكنجبين عسلی). اين نوشيدني مزاج متعادلي دارد و براي كاهش عطش و نيز براي آماده نمودن معده براي پذيرش غذاي بعدي، بسيار مناسب است؛ به ويژه‌ براي افراد گرم‌مزاج كه علائم حرارت دارند و نسبت به ديگران، احساس گرماي زيادتري دارند. اين افراد نبايد هنگام افطار با وجود تشنه بودن، مقدار زيادي آب خنك بنوشند و بهتر است از شربت سكنجبين تهيه شده با آب دماي اتاق و در حجم مناسب (در حد يك فنجان يا حداكثر نصف يك ليوان معمولي) استفاده نمايند.

پرهيز از غذاهاي غليظ براي افطار

براي افطار بهتر است از غذاهاي غليظ يا غذاهايي كه هضم سخت دارند پرهيز شود، مثلاً بايد از مصرف بعضي از انواع آش كه داراي لعاب و مقدار زيادي حبوبات، روغن، پيازداغ، نعناداغ، سير سرخ كرده و. . . مي‌باشند، اجتناب كرد و يا در حجم خيلي كم از آنها ميل نمود و يا آنها را به صورت سبك تهيه و مصرف نمود، مثلاً‌ آش‌هاي سبك بدون رشته كه حاوي مقداري لپه، كمي برنج، كمي گوشت چرخ كرده يا كمي گردن مرغ يا مختصري گوشت سينه مرغ و مقدار بيشتري سبزي مي‌باشند و لعاب كمي دارند؛ بنابراين بايد در هنگام افطار غذای حجيم خورده نشود، زيرا هم حجم معده كم شده و معده بیشتر در حال استراحت است تا هضم و هم افراد بايد براي سحر گرسنه شوند.

به هنگام سحر به اين نكات توجه نماييد

در وعده سحري، بايد سعي شود از سبزيجات (مخصوصاً سبزيجات تند مانند ترخون، تره و. . .) استفاده نگردد، زيرا اين مواد غذايي معمولاً رو به گرمي هستند و به ويژه در اين روزهاي گرم و بلند، شخص را تشنه مي‌نمايند، اما مصرف اين سبزيجات در حد متعادل در زمان افطار، مشكلي را ايجاد نمي‌كند. در وعده سحري، مصرف سالاد و مخصوصاً كاهو و خيار توصيه مي‌شود، چون اين مواد غذايي سرد و تر هستند و مزاج خنك دارند و داراي رطوبت نيز مي‌باشند و در نتيجه از بروز تشنگي جلوگيري مي‌كنند.

بايد توجه داشت كه در هنگام وعده سحري از غذاهاي با مزاج گرم مانند سرخ كردني‌ها، افزودني‌هايي مثل فلفل و ادويه‌جات تند، چيپس‌ها، سس‌ها و مخصوصاً سس‌هاي تند، مواد خيلي تند و. . . استفاده نشود، زيرا هم حرارت بدن را طي فرد بالا مي‌برند و هم موجب تشنگي مي‌شوند.

توصيه مي‌شود خيار يا كاهو نيز در اين وعده، بدون نمك ميل شوند. مصرف كاهو نيز همراه با سكنجبين يا با مختصري آبغوره، آبليموي تازه يا سركه طبيعي انگور مفيد است.

راه‌هاي رفع يبوست

در هنگام روزه‌داري بروز يبوست شايع است. از راه‌هاي رفع آن مي‌توان به پرهيز از گرمي‌جات، مواد غذايي شور و سرخ كرده و نيز مصرف كاهو، خيار، آلو و انجير خشك اشاره نمود. خيس نمودن حدود 5 آلوبخارا همراه با 2 عدد انجير خشك در يك فنجان آب از شب قبل و خوردن آن به هنگام سحر نيز راهكار مناسبي است. اين امر براي اكثر مزاج‌ها مفيد است، زيرا مزاج معتدلي دارد (نه خيلي گرم و نه خيلي سرد است). مصرف يك ليوان شربت خاكشير با سكنجبين يا برخي عرقيجات مانند كاسني، شاه‌تره يا عرق كاهو نيز سودمند است. مصرف ميوه‌جات نيز به ويژه بين افطار تا سحر توصيه مي‌شود، البته ميوه‌جات مدر (ادرارآور) مانند هندوانه بهتر است هنگام سحر خورده نشوند، چون ممكن است شخص به دليل ادرار زياد در اوایل روز دچار تشنگي گردد.

روش نگهداري غذا براي وعده سحري

 اکثر افراد غذاي سحري را شب هنگام تهيه نموده و در زمان سحر، آن را گرم و ميل مي‌‌نمايند. براي حفظ غذا تا زمان سحر، بايد غذا را بعد از پخت، بدون برداشتن درِ ظرف، در محيط آشپزخانه (كه خيلي گرم نباشد) بگذارند، بنابراين بهتر است از قرار دادن غذا در يخچال و گرم نمودن مجدد آن در سحر جلوگيري شود، زيرا در اين صورت، غذاي مانده به حساب مي‌آيد.

ملين‌ها، مسهل‌ها و مدرها

كليه ملين‌ها، مسهل‌ها و مدرها مثل چاي بهتر است در هنگام افطار استفاده شوند، نه در هنگام سحر، مگر به مقدار كم، اما مصرف ملين‌هاي ضعيف در هنگام سحر مشكلي ايجاد نمي‌كند و مي‌تواند براي جلوگيري از يبوست در هنگام روزه‌داري مورد استفاده قرار گيرد.

فاصله بين غذا خوردن و خواب

فاصله بين افطار و شام تا خواب اهميت زيادي دارد. فاصله غذا تا هنگام خواب بايد خيلي كم نباشد و بسته به نوع غذا اين فاصله متغير است. مثلاً اگر غذا سنگين و داراي گوشت و نان باشد (كه البته براي افطار خیلی توصيه نمي‌شود)، بايد 3-2 ساعت تا خواب فاصله باشد و اگر غذا سبك باشد، 2-5/1 ساعت فاصله كافي است. در حقيقت، قاعده كلي اين است كه معده پر و سنگين نباشد و معده بعد از اينكه كمي سبك شد، شخص بخوابد. پس از خوردن سحری نیز طبق همین قاعده نباید بلافاصله بخوابد بلکه بهتر است هم راستا با توصیه های دینی بين‌الطلوعين (1 تا 2 ساعت بعد از اذان صبح) بيدار باشد و در صورتي كه خيلي خسته باشد، بعد از مختصري استراحت، بيدار شود و كار روزانه را شروع نمايد، پس با شكم پر نخوابيد (چه هنگام شب و چه هنگام سحر).

كلام پاياني

همواره به ياد داشته باشيد آنچه را در ايام معمول پزشكان منع يا توصيه نموده‌اند، در زمان روزه‌داري نيز بايد رعايت شوند مثلاً افراد گرم‌مزاج نبايد در مصرف مواد گرم (چه در ايام روزه‌داري و چه در ساير ايام)، زياده‌روي نمايند و يا افراد سرد مزاج نبايد در مصرف مواد سرد (مانند كاهو، ماست و يا دوغ) در تمام ايام افراط نمايند.

با رعايت اين موارد مي‌توان دوران روزه‌داري راحت‌تري را سپري نمود و ضمن دستيابي به فوايد معنوي، از سلامت جسم و روان نيز بهره برد.

 

 

 

فایل های پیوست

ارسال نظر

نام

پست الکترونیک

پیام شما


نظرات کاربران


مطالب مشابه